سیم پیچی حرفه ای بونسای

سیم پیچی حرفه ای بونسای

سیم پیچی حرفه ای بونسای: موقع شکل‌دهی برای یک گیاه یا درخت برای ایجاد بونسای نیاز است که به شاخه‌ها فرم و شکل دلخواه را بدهیم. برای شکل دهی به شاخ‌های بونسای از سیم استفاده می‌شود. این سم‌ها باید دارای یک سری خصوصیات و مشخصه‌ها باشند تا به گیاه آسیب نرسد و همچنین سیم باید تحمل فرم دهی به شاخه‌ها را داشته باشد.

مشخصات سیم:
برای سیم پیچی شاخه‌های بونسای معمولاً از سیم‌هایی از جنس آلومینیوم یا  مس استفاده می‌شود. سیم‌های آهنی و استیل برای گیاهان ژونی پورس و برخی دیگر از گیاهان مخلوط دار سمی هستند. برخورد استیل با شیره گیاهی موجب بروز بیماری با نام  پوسیدگی سیاه   می‌شود که به سرعت در درخت منتشر می‌شود و آن را از بین می‌برد. البته سیمهای مسی نیز برای تمامی گیاهان مناسب نیست به عنوان مثال به‌کارگیری چنین سیم‌هایی برای گونه‌ها مانند آزالیا موجب سمیت و اثرات منفی بر روی رشد گیاهان می‌شود.سیم‌های آلومینیومی بخصوص برای تازه کاران توصیه می‌شود. کاربرد سیم‌های مسی مشکل‌تر است اما این نوع سیم قوی‌تر است و نمی‌توان آنان را دوباره مورد استفاده قرار داد. تقسیم بندی سیم‌های آلومینیومی بر اساس قطر و سیم‌های مسی بر اساس عیار و گاهی بر اساس قطر تقسیم بندی می‌شوند و هر مقدار عدد قطر بالاتر باشد سیم نیز کلفت‌تر است و برای خم کردن شاخه‌های کلفت‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرد.  برای سیم پیچی‌های ظریف و خم کردن ساقه‌های کوچک معمولاً از سیم‌های مسی و برای شاخه‌های قطورتر از سیم‌های آلومینیومی استفاده می‌شود. از آنجایی که بر روی یک درخت شاخسار مختلف با اندازه ضخامت متفاوت وجود دارند بنابراین معمولاً برای سیم پیچی یک درخت به ۳ یا ۴ ضخامت مختلف سیم نیاز است و قطرهای ۱ میلی‌متر ۱٫۵ میلی‌متر ۲٫۵ میلی‌متر و ۴ میلی‌متر برای شروع انجام عملیات سیم پیچی مناسب هستند. توجه داشته باشید که اصولاً ضخامت سیم نباید از ۳۰٪ قطر شاخه بیشتر باشد.

سیم بونسای
انواع سیم‌های متداول در سیم‌پیچی بونسای
ابزار بونسای
ابزار مورد استفاده در سیم‌پیچی بونسای

علاوه بر در نظر گرفتن ضخامت شاخه قبل از سیم پیچی شاخه،  با اعمال نیروی دست تا حدودی مشخص کرد که چه نوع سیمی با چه ضخامت و قدرتی مورد نیاز است. همچنین اگر سیم‌های ضخیم در دسترس ندارید اما برای خم کردن شاخه‌های ضخیم و نگه داشتن آنان در وضعیت جدید به چنین سیم‌هایی نیاز دارید می‌توانید از سیم‌های نازک‌تر اما با دو بار پیچیدن استفاده کنید.

سیم پیچی بونسای
دو بار سیم پیچی با سیم‌های ظریف‌تر در زمانی که سیم با ضخامت مناسب وجود ندارد.

انجام سیم پیچی بونسای:
ضخامت سیم‌هایی که انتخاب می‌کنید باید در حدی باشد که بتوانند شاخه را به خوبی خم کند و در آن وضعیت نیز آن را نگه دارد خم کردن ساقه‌ها منجر به ایجاد شکستگی در لایه‌های زیر پوست شاخه و آسیب رسیدن به سلول‌های این ناحیه می‌شود. اما لایه کامبیزم به تدریج این شکستگی‌ها را ترمیم می‌کند و شاخه به همان صورتی که خم شده بود باقی می‌ماند حتی اگر سیم‌ها از اطراف آن برداشته شوند. هر مقدار که سرعت رشد شاخه بیشتر باشد شکستگی‌های زیر ناحیه پوست زودتر ترمیم می‌شود و سیم‌های چنین شاخه‌هایی را نیز می‌توان زودتر برداشت و حذف کرد. سیم پیچی یک شاخه در طی بهار و تابستان یعنی زمانی که رشد رویشی به شکل فعالانه صورت می‌گیرد می‌تواند منجر به شکل گیری شاخسار در طی دو یا سه هفته شود. اما اگر سیم پیچی در پاییز و زمستان انجام بگیرد باعث می‌شود که ماه‌ها طول بکشد تا شاخه در جهت مورد نظر رشد کرده و در همان جهت نیز باقی بماند.  به طور طبیعی درختان سریع رشد همانند نارون و افرا به زمان کمتری نیاز دارند تا توسط سیم پیچی به شکل دلخواه درآیند در حالی که ممکن است برای شکل‌دهی به درختانی کند رشد همانند کاج و ژونی‌پروس  سیم‌ها در حدود یک سال بر روی گیاه باقی بمانند.

 

از جمله نکاتی که در حین سیم بندی باید رعایت شود به این موارد می‌توان اشاره کرد:

تا جایی که امکان دارد بهتر است که سیم زاویه ۴۵ درجه را با شاخه بسازد.

سیم پیچی بونسای
پیچش سیم به دور ساقه با زاویه ۴۵ درجه

در تمام مدت سیم پیچی قسمت شروع سیم را با دست چپ نگهدارید و همان‌طور که سیم‌پیچی به انتهای شاخه نزدیک می‌شود می‌توانید محل دست چپ خود را تغییر دهید و آن را نیز به قسمت انتهایی ساقه نزدیک کنید. در حین سیم بندی باید سعی کرد تا جابجایی آن بر روی شاخه‌ها به حداقل برسد. همیشه سیم پیچی را از پایه شاخه (نزدیک به تنه) شروع کنید و به قسمت انتهایی آن بروید. سیم‌پیچی را تا انتهای ساقه ادامه دهید آخرین پیچش سیم باید با ساقه زاویه ۹۰ درجه بسازد.

ساخت بونسای
زاویه ۹۰ درجه انتهای سیم با انتهای ساقه

در درختان سریع رشد بهتر است که سیم  محکم به دور ساقه نپیچد تا ساقه جا برای رشد قطری داشته باشد . اگر سیم محکم پیچیده شود  ممکن است بر اثر رشد شاخسار ، پوسته آنها زخم شود. برای عمل سیم پیچی اول از تنه درخت شروع کنید سپس شاخه‌های اصلی و در نهایت شاخه‌های فرعی را سیم پیچی کنید. اگر حلقه‌های ایجاد شده به دور شاخه بسیار به هم نزدیک باشد ممکن است که مانع از جریان یافتن شیره گیاهی شده و شاخسار را از بین برد. همچنین اگر حلقه‌ها از یکدیگر بسیار فاصله داشته باشند به احتمال زیاد نیروی لازم را برای خم ماندن به شاخسار وارد نمی‌اورند. همچنین اگر حلقه‌ها شل باشند اثری در شکل دهی به شاخسار بونسای نخواهند داشت.و در صورت محکم بسته شدن حلقه‌ها احتمالا اثر آن بر روی پوست گیاه باقی خواهد ماند.

ساخت بونسای
حلقه نزدیک به هم تصویر وسط: حلقه‌های دور از هم، تصویر سمت چپ: حقله شل
ساخت بونسای
تصویر سمت راست: حلقه بندی درست تصویر سمت چپ: باقی ماندن اثر حلقه بندی سفت بر روی شاخه کاج

 

دو روش برای انجام عمل سیم پیچی:

برخی از پرورش دهندگان دو روش عمده را برای سیم پیچی شاخسار بونسای مطرح می‌کنند:

۱- سیم پیچی دوبله Double-wiring که در این نوع سیم پیچی ابتدا شاخساری که باید سیم پیچی شوند انتخاب می‌شوند. شاخسار باید ضخامت مشابه داشته باشند و در نزدیکی یکدیگر قرار داشته باشند. البته اگر شاخسار دقیقاً روبروی یکدیگر باشند نمی‌توان از این روش استفاده کرد زیرا فضایی برای پیچاندن سیم به دور تنه اصلی (حد واسط دو شاخه) وجود نخواهد داشت. سیم باید یک بار و اگر امکان دارد دو بار به دور تنه اصلی درخت بپیچد تا بعد از آنکه توسط آن شاخه‌ها خم شدند از جای خود تکان نخورد. سیم پیچی از تنه اصلی شروع  و سپس به سمت شاخه‌ها پیش می‌رود. بنابراین سیم‌پیچی از پایه شاخه‌ها شروع می‌شود و به سمت نوک آنها پیش می‌رود.

ساخت بونسای
تصویر فوق: دو نوع از سیم‌پیچی دوبله

۲- سیم پیچی منفرد Single-wiring که شبیه  سیم پیچی دوبله است اما چند عدد سیم همزمان از قسمت پایین تنه اصلی شروع می‌شوند و سپس با رسیدن به شاخسار فرعی از هم جدا شده و به دور شاخسار فرعی قرار می‌گیرند. در انتخاب سیم‌ها باید ضخامت شاخسار را نیز در نظر گرفت. به عنوان مثال در این تصویر ضخامت سیم‌ها با رنگ‌ها مختلف با یکدیگر متفاوت است. قرمز از همه ضخیم‌تر و آبی از دیگران نازک‌تر می‌باشد.

سیم پیچی حرفه ای بونسای
سیم پیچی منفرد

 

روش خم کردن شاخه‌های بونسای:
بعد از سیم پیچی شاخه‌ها نوبت خم کردن آنان است. البته افرادی که در این کار مهارت دارند می‌توانند این دو را هم زمان انجام دهند. عمل خم کردن شاخه‌ها باید به  آرامی انجام شود. به نشانه‌ها و همچنین صدای شکستن لایه‌های شاخه توجه کنید. اگر چنین چیزی را شنیدید یا مشاهده کردید عمل خم کردن را متوقف کنید.

سیم پیچی شاخه و سپس خم کردن آن به سمت پایین
سیم پیچی شاخه و سپس خم کردن آن به سمت پایین

هر مقدار که شاخه ضخیم‌تر باشد از انعطاف‌پذیری کمتری برخوردارند و به نیروی بیشتری برای خمش آن احتیاج است. برخی از انواع درخت به شکننده بودن شاخه‌ها و برخی به مقاوم بودن شاخه‌ها معروف‌اند اما اگر مقاومت شاخه‌های درخت برای شما ناشناخته است قبل از خم کردن شاخه‌ها و سیم پیچی انعطاف پذیری آنان را توسط انگشتان دست خود امتحان کنید. احتمال شکستن شاخه‌های ضخیم گیاهانی همانند افرا رقم kiyohime، آزالیا، گل کاغذی و زرشک بسیار زیاد است و شاخسار این درختان را زمانی باید سیم‌پیچی کرد که جوان و انعطاف پذیر هستند و هنوز سخت و محکم نشده‌اند. در هنگام خم کردن شاخه اگر چهار انگشت خود را در قسمت بالای شاخه بگذارید و سپس شصت خود را در زیر شاخه قرار داده و با فشار شصت خود از قسمت زیرین سعی در خمش ساقه نمایید، روند خم کردن شاخه را آسان‌تر می‌توان کنترل کرد. خم کردن شاخه‌ها از نزدیکی محل انشعاب آنان از تنه می‌تواند مشکلاتی نظیر جدایی کامل آنان از تنه را ایجاد کند.

سیم پیچی حرفه ای بونسای
اگر سعی کنید تا شاخه فرعی از محل a خم شود احتمال شکستن شاخه وجود دارد اما اگر خمش از ناحیه b صورت گیرد این احتمال کمتر می‌شود

تردی شاخسار خطر شکستگی را افزایش می‌دهد بنابراین برخی از پرورش دهندگان با کاهش آبیاری درختان سیم پیچی شده و در نتیجه کاهش تردی بافت‌های شاخسار به خم شدن آنان در طی روند سیم‌پیچی کمک می‌کنند اما این کار نباید منجر به خشکی کشیدن بونسای در طی روند سیم پیچی و خمش شاخسار منجر شود.  زمانی که به اندازه کافی شاخه خم شد می‌بایست که از خم کردن بیش از اندازه آن جلوگیری کرد تا مبادا شاخه بشکند. برای آنکه خم شدن شاخسار طبیعی‌تر به نظر برسد بهتر است که عمل خم کردن آنان را در نواحی اتصال برگ‌ها و یا ناحیه‌ای که ساقه فرعی منشعب شده است انجام داد زیرا به شکل طبیعی شاخه‌ها از همین قسمت تغییر مسیر و جهت می‌دهند بنابراین با انجام این کار بونسای شکل طبیعی‌تری به خود خواهد گرفت.  گیاهان بونسای که ناسالم هستند را نباید سیم پیچی کرد زیرا سیم پیچی تا حدودی به گیاه استرس وارد می‌کند و گیاهان ناسالم به سختی می‌توانند سلول‌های آسیب دیده خود را که در اثر وارد آوردن فشار و خم شدن ایجاد می‌شوند ترمیم کنند.

سیم پیچی حرفه ای بونسای
مراحل سیم پیچی بونسای کاج در تصاویر ۲ و ۳ سیم پیچی تنه اصلی انجام شده است در تصویر ۴ تنه اصلی با کمک سیم‌ها خم می‌شود در تصویر ۵  برای حمایت سیم اصلی از سیم‌های نازک‌تری نیز می‌توان بهره گرفت تا خمش تکمیلی ساقه اصلی را با اطمینان بیشتری انجام داد. در تصویر ۶۷ سیم پیچی شاخه‌های فرعی نشان داده می‌شوند.
تصویر فوق سمت راست: درخت بدون سیم‌پیچی تصویر فوق سمت چپ: درخت با سیم‌پیچی نهایی

گاهی برای خمش برخی از شاخه‌ها بخصوص شاخه‌های مسن، ضخیم و یا شکننده استفاده از سیم کافی نیست بلکه باید توسط روش‌هایی همانند اتصال آنان با زنجیرهای ظریف به شاخه‌های پایینی و یا تنه و یا لبه گلدان و یا آویختن وزنه hanging weight به شاخه‌های مورد نظر، کشش ایجاد کرد.

سیم پیچی حرفه ای بونسای
اتصال شاخه‌های بالایی به شاخه‌هایی پایینی با زنجیر ظریف به منظور خمش شاخه‌ها
سیم پیچی حرفه ای بونسای
خمش شاخه‌ها توسط اتصال آنان به لبه گلدان

البته برای جلوگیری از زخمی شدن شاخه توسط نیروی کشش ایجاد شده، می‌بایست بین سیم  و پوسته تنه قطعه‌ای محافظ از جنس پلاستیک قرار داد (تصویر زیر سمت چپ و راست). سیم را چند بار دور شاخه باید پیچاند و سپس انتهای دیگر آن را به تنه گیاه و یا بدنه گلدان وصل کرد. (تصویر زیر وسط) در میانه سیم و از خود سیم می‌توان حلقه‌ای به وجود آورد تا برای کاهش و یا افزایش شدت کشش از این ناحیه استفاده شود (تصویر زیر چپ و راست)

سیم پیچی حرفه ای بونسای

چه زمانی گیاه را سیم پیچی کنیم؟
اگرچه برخی از پرورش‌دهندگان اواسط تا اوایل تابستان را به دلیل رشد رویشی فعال گیاه برای سیم پیچی مناسب می‌دانند اما زمان کاملاً دقیقی را برای سیم پیچی بونسای نمی‌توان تعیین کرد زیرا گونه‌های متنوعی از گیاهان با عادات رشدی متفاوت به عنوان بونسای پرورش می‌یابند و می‌توان گفت در اکثر مواقع سال می‌توان این کار را انجام داد.
به نظر می‌رسد تنها زمانی که برای سیم پیچی مناسب نیست در زمستان است آن‌هم در محیطی که دما به زیر ۱۰-درجه سانتی‌گراد نزول می‌کند. در چنین دمایی هر گونه شکاف ایجاد شده به دلیل خم کردن شاخه می‌تواند منجر به سر خشکیدگی گیاه شود. برای مناطق با آب و هوای گرم بهترین زمان برای سیم پیچی درختان خزان‌دار زمان ریزش برگ‌ها در پاییز است.
زیرا به خوبی شاخسار گیاه در معرض دید است و بهتر می‌توان تصمیم گرفت کدام یک را به کدام طرف باید خم کرد. اما اگر نگران ترک‌های ناشی از عمل خمش و اثرات آن در طی زمستان هستید می‌توانید در بهار و قبل از آنکه برگ‌ها باز شوند این کار را انجام دهید اما باید مراقب باشید تا برگ‌ها و جوانه‌های گل در حین عمل سیم پیچی و خم کردن شاخه‌ها از جای خود کنده نشوند.
همچنین همان‌طور که اشاره شد این درختان را در بقیه مواقع سال (به‌جز زمستان با دمای ۱۰-) می‌توان سیم پیچی کرد و فقط وجود برگ‌ها ممکن است در عمل سیم پیچی مزاحمت ایجاد کند. به هر حال اگر در زمان سیم پیچی اگر برگ‌ها بر روی درخت وجود دارند (این مسئله برای درختان همیشه سبز بسیار شایع می‌باشد) مراقب باشید در زمان سیم پیچی برگ‌ها در زیر سیم‌ها گیر نکنند بلکه تا جایی که امکان دارد باید برگ‌ها بیرون از سیم پیچی قرار گیرند.

عدم گیر کردن برگ‌ها زیر سیم شماره 2: گیر کردن برگ‌ها در زیر سیم
عدم گیر کردن برگ‌ها زیر سیم شماره ۲: گیر کردن برگ‌ها در زیر سیم

شاخه‌ها و بخصوص ساقه‌های جوان که در طی فصل رشد سیم پیچی شده‌اند به سرعت ترک‌های ناشی از این عمل را برطرف کنند. گونه‌های مخروط دار را می‌توان از اواخر تابستان تا اوایل پاییز سیم پیچی کرد. تا اواخر تابستان رشد جدید شروع می‌شود که نیاز به سیم پیچی دارد و در این زمان بهتر از هر زمان دیگری گیاه خود را ترمیم خواهد کرد. برخی از گیاهان همانند کاج در ماه مرداد به ضخامت شاخسار خود می‌افزاید بنابراین سیم پیچی بعد از این زمان کمک خواهد کرد تا سیم‌ها تا سال آینده در جایگاه خود به خوبی مستقر بمانند بدون آنکه مانع از رشد شاخسار و زخمی شدن آنان به دلیل افزایش قطر شوند. مخلوط داران را در بهار نیز می‌توان سیم پیچی کرد اما با مشاهده رشد جدید در طی سال می‌بایست سیم پیچی را تجدید کرد. گیاهان گرمسیری را در هر زمان از سال که از سرما به دور هستند می‌توان سیم پیچی کرد اما به دلیل رشد مداوم چنین درختانی مرتباً سیم‌ها باید بازبینی شوند و در صورت نیاز سیم پیچی باید مجدد انجام گیرد.

برخی از پرورش دهندگان عنوان می‌کنند اگر عمل سیم پیچی تنه اصلی گیاه را نیز شامل می‌شود بهتر است که این عمل را در زمان تعویض گلدان بونسای انجام داد یعنی قبل از انجام عمل تعویض گلدان ابتدا شاخسار سیم پیچی می‌شوند و سپس  گلدان تعویض می‌شوند. زیرا اگر عکس این ترتیب عمل شود، به دلیل عدم استقرار گیاه در محیط کاشت جدید و خم کردن و فشار وارد آوردن به شاخسار ممکن است که گیاه از گلدان بیرون آید.

سیم پیچی حرفه ای بونسای
شماره ۱ سیم‌پیچی گیاه ژونی‌پروس، شماره ۲ انجام عمل هرس شاخسار بعد از اتمام سیم‌پیچی، شماره ۳ گیاه هرس شده، شماره ۴ آماده سازی گلدان برای عمل تعویض گلدان، تصویر ۵ هرس ریشه در زمان تعویض گلدان، شماره ۶ کاشتن گیاه در گلدان جدید

چه زمانی سیم‌ها را برداریم؟
زمان برداشت سیم‌ها و یا به بیان دیگر مدت زمانی که باید سیم‌ها بر روی شاخه ها باقی بمانند با توجه به سرعت رشد درخت و مقطع زمانی که عمل سیم پیچی انجام شده است متفاوت می‌باشد. به هر حال باید گیاه را همواره تحت نظر داشت زیرا با رشد گیاه  اندازه شاخه‌ها افزایش می‌یابد. سیم‌ها تنگ می‌شوند و احتمال فرو رفتن آنها در پوست درخت و زخمی کردن آنان وجود دارد که منجر به ظاهر ناخوشایند بونسای می‌شوند. بنابراین سیم‌پیچی‌ها را در طی سال باید به شکل مرتب بررسی کرد و اگر شواهدی مبنی بر تنگ شدن آنان مشاهده شد باید سیم پیچی را عوض کرد. در زمان تعویض نیز به وسیله یک سیم بر، در هر پیچ یک برش ایجاد کنید. هر مقدار تعداد برش‌های ایجاد شده در طول سیم بیشتر باشد احتمال کنده شدن برگ‌ها و جوانه‌های بونسای در زمان برداشتن سیم‌ها کاهش می‌یابد.

برش سیم‌ها را از چند ناحیه انجام دهید تا در هنگام حذف سیم‌ها شاخسار آسیب نبیند.

برای مطالعه صدها مقاله در مورد بونسای اینجا کلیک کنید.

منبع: باغ سبز
انتشار: میهن کاکتوس

سیم پیچی حرفه ای بونسای

پست‌های مرتبط

آموزش نگهداری گل آئونیوم یا گل بشقابی

آموزش نگهداری گل آئونیوم یا گل بشقابی : آئونیوم گیاهی...

آموزش هرس درخت بلوبری

آموزش هرس درخت بلوبری

آموزش هرس درخت بلوبری: شاخه‌های درخت بلوبری برای میوه دهی...

نگهداری و پرورش گل بگونیا

نگهداری و پرورش گل بگونیا

بگونیا دارای بیش از ۲۰۰۰ گونه است  نام علمی Begonia...